رحمان حسین زاده- دریک نگاه. آتش بس و چشم انداز آن
موعد پایانی آتش بس شکننده میان طرفین جنگ در ایران و خاورمیانه نزدیک است. تلاشهای دیپلماتیک دو طرف و دولت پاکستان میانجی و بعضی کشورهای دیگر احتمال تمدید دوباره آتش بس را بیشتر کرده است. این اتفاق با خشنودی مردم و نیرهای ضد جنگ ویرانگر روبرو است. با برقراری آتش بس ده روزه در لبنان امکان برقرار ماندن بیشتر آتش بس قوت گرفته است. این پدیده را باید به فال نیک گرفت.
چگونه آتش بس ممکن شد؟
آتش بس ممکن شد، چون دولتهای آمریکا و جمهوری اسلامی علیرغم ناخشنودی دولت اسرائیل به آن نیاز داشتند. محاسبات دولت ترامپ مبنی بر جنگ سریع و کوتاه مدت غلط از آب درآمد. تسلیم رژیم و یا نسخه ونزوئلایی تغییر از درون حاکمیت محقق نشد. جنگ طولانی تر شد. اولأ انتظار این سطح از مقاومت توسط نیروهای نظامی و نیابتی های جمهوری اسلامی با حمایت عملی و ضمنی روسیه و چین در منطقه را نداشتند. ثانیأ برخلاف تصور مالیخولیایی اپوزیسیون دست راستی پروغرب و سلطنت طلبان و فدرالیستها مردم زیر بمب و کشتار و تخریب بنیادها و شیرازه جامعه به نفع “رژیم چنج” مورد نظر دولتهای آمریکا و اسرائیل به میدان نیامدند. ثالثأ کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز و اثرات بحران زای آن بر اقتصاد و سیاست جهانی و تعمیق شکاف بین آمریکا و اروپا و ناتو، دولت ترامپ را در مخمصه جدی قرار داد. به این دلایل دولت آمریکا بیشتر از جمهوری اسلامی به آتش بس نیاز داشت.
جمهوری اسلامی هم زیر ضربات سنگین نظامی قرار داشت. با تهدیدهای سنگین تر باند فاشیست ترامپ – نتانیاهو روبرو بود. دنبال راه مناسب برای خلاصی از تحمل فشار و ضربات سنگین بیشتر بود. در عین حال نفس ایستادگی ٤٠ روزه و اتکا به اهرم کنترل تنگه هرمز این رژیم را در موقعیت بهتر برای چانه زنی و گرفتن امتیاز قرار داده بود. این عوامل تمایل جمهوری اسلامی به آتش بس را تقویت کرد.
دولت اسرائیل ناخشنود از آتش بس و حتی در پروسه دیالوگ برسر آتش بس به بازی گرفته نشد. این معامله از جانب ترامپ به نتانیاهو تحمیل شد. لازمست این احتمال را در نظر داشت این آتش بس شکننده هم هست، به این دلیل که در زمین واقعی جنگ، هیچ طرفی برتری تعیین کننده به دست نیاورد، تا اهداف خود را یکجانبه به طرف مقابل دیکته کند. مضافأ دولت اسرائیل و جنگ طلبی دایمی آن هم یک فاکتور در جهت به هم زدن آتش بس هست. با اینحال کفه ترازو به نفع ادامه آتش بس و پروسه سازش بیشتر از بازگشت به جنگ سنگینی میکند. برقراری آتش بس ده روزه در لبنان و همزمان اعلام تردد عادی نفتکشها در تنگه هرمز از جانب جمهوری اسلامی، نمونه های دیگر تقویت روند آتش بس است. احتمالأ پروسه آتش بس و مذاکره فرسایشی و کشدار خواهد بود. چون خواسته های طرفین از هم دور است و به علاوه برای معضلات پیچیده دشمنی ٤٧ ساله به سرعت نمیتوانند به راه حل برسند.
از زوایه ما و مردم رنج دیده جامعه، ختم جنگ و پایان گرفتن غرش دهشتناک بمب و موشک و گسترش ناأمنی و آوارگی و کشتار مردم سیویل و تخریب زیر ساختهای جامعه اتفاقی مثبت و گام اولیه ای در راستای احیای شرایط طبیعی کار و زندگی و منافع امروز و فردای توده مردم است.
۱۷ آوریل ۲۰۲۶