رحمان حسین زاده- خیزش انقلابی ١٤٠١ و درسهای ماندگار

روز ۲۵ شهریور چهارمین سالگرد قتل ژینا امینی (مهسای جوان) و آغاز خیزش انقلابی است. گرامیداشت یاد عزیز جانباختن ژینا و نزدیک به هزار جانباخته دیگر و پافشاری بر دستاوردهای پر اهمیت نبرد و مبارزه آن دوره اهمیت جدی دارد. جنبش آزادیخواهی و برابری طلبی براین واقعیت آگاه است و امسال هم با اعلام کمپین ها و اقدامات شایسته، قصد نهادینه کردن اثرات ماندگار و تحول بخش خروش انقلابی چهار سال قبل و تثپیت دستاوردهای آن دوره تاکنون را دارند.

جامعه ی سالها در نبرد با جمهوری اسلامی در شهریور ١٤٠١ منتظر انفجار اجتماعی و انقلابی بود. جامعه ای که تجارب دیماه ۹۶ و آبانماه ۹۸ و چندین بار اعتصاب گسترده و مستمر کارگران هفت تپه و هزاران اعتصابات کارگری دیگر و مبارزه دائمی زنان علیه حجاب را پشت سر گذاشته بود. جامعه ای که متکی به ابتکارات مبارزاتی و متشکل چند ساله فرهنگیان و معلمان و بازنشستگان و بخشهای معترض علیه فقر و گرانی و برای تامین معیشت بود، با قتل دولتی و جنایتکارانه ژینا امینی خشم و انزجار و تحرک انقلابی اش سرریز شد. ۲۵ شهریور چهارسال قبل سرآغاز خیزش انقلابی سراسری شد که با پیشکسوتی زنان و دختران و نسل جوان، توده مردم جان به لب رسیده را با خواست بی اما و اگر سرنگونی به میدان کشید.

عروج دوباره جنبش سرنگونی در سال ١٤٠١ ادامه ساده دیماه ۹۶ و آبانماه ۹۸ نبود. این بار تکامل یافته تر و ارتقاء یافته تر از قبل بود. اینبار در ابعاد بسیار گسترده تر و تقریبآ تمامأ سراسری، عمده شهرهای کشور را پوشاند. به دلیل حضور مؤثر، زنان و دختران و نسل جوان خلاف جریان و قطب چپ رادیکال، خصلتها و المنتهای متفاوت تر و انقلابی و رادیکال در خیزش انقلابی ١٤٠١بسیار برجسته تر از دفعه های قبل به صحنه آمد. به این دلایل نه فقط شاهد جنبش سرنگونی عظیم، بلکه در بطن آن و همزمان برجسته شدن خیزش انقلابی چپ گرایانه با دستاوردهای مهم بودیم. دامنه گسترده و همبسته سراسری و استمرار آن به ویژه در چند ماهه اول آن خیزش در سراسر کشور، علیرغم تفرقه اندازی شاخه های مختلف ملی و مذهبی از جمله ناسیونالیسم ایرانی و کرد، دستاورد تعیین کننده ای بود. پیشکسوتی زنان و دختران خلاف جریان با پرچم مبارزه علیه حجاب و شئونات اسلامی خصلت رادیکال و بسیار متحول و مهم این خیزش است که با مقاطع قبلی خروش انقلابی تمایز اساسی داشت. تقابل شفاف با مذهب و اسلام میرود به یک رنسانس ضد مذهبی عظیم نه تنها در ایران و در صورت پیروزی در سطح منطقه و کشورهای اسلام زده تبدیل شود. پس زدن و به حاشیه راندن دسته بندیهای ملی و ناسیونالیستی و محلی بسیار مهم بوده و هست. اتفاقأ شعار “زن، زندگی، آزادی” یک جنبه مثبتش این بود، اجازه نداد شعارهای ناسیونالیستی و محلی را به آن و به فضای سیاسی و انقلابی جامعه آویزان کنند. از اینها مهمتر و برجسته ترین خصلت خیره کننده، شکفتن خلاقیتهای مبارزاتی چه در قالب اهداف و شعارها و خواسته ها و چه در تاکتیک ها و اقدامات متنوع مبارزاتی و به دست دادن ابتکارات قابل تحسین فعالین و پیشروان مبارزات آن دوره است. خیزش انقلابی آندوره در ابعاد اجتماعی ایده انقلاب و انقلابیگری و ابتکارات انقلابی را به کوی و برزن و محله و مراکز کار و به شهرها و دانشگاه و مدارس و به درون منازل و خانواده ها کشاند. درسهای انقلابی در فرصت چند ماهه در سطح اجتماعی و توده ای بکار گرفته شد و انقلابیگری در سنت رادیکال مبارزاتی جایگاه محکمتری پیدا کرده است.

شاخه های مختلف بورژوازی مرتجع که قبل از قتل ژینا و خیزش شهریور و مهر ۱۴۰۱ انقلاب و ایده انقلابی را به تمسخر میگرفتند، این بار ریاکارانه به ستایش انقلاب آمدند و البته ریاکاریشان طولی نکشید و رنگ باخت. اتفاقأ انقلابیگری و رادیکالیسم ناظر بر خیزش عامل اصلی شکست و ناکامی طرحها و ائتلافهای جریانات راست شد. اپوزیسیون راست از خیزش انقلابی مردم پاسخ رد گرفتند و بازنده مهم این دوره اند. ناکامی راست ها و شکست پروژه همه باهمی بی پایه از دیگر دستاوردهای مهم خیزش انقلابی ١٤٠١ است. در پرتو این دستاوردها خروش انقلابی چهارسال قبل کاراکتری رادیکال و چپ گرایانه داشت.

بعد از گذشت چهارسال از خیزش انقلابی ١٤٠١و فراز و فرودهای قابل درک آن، علیرغم جنگ ویرانگر و ارتجاعی و تشدید تحریمهای اقتصادی و گسترش سرکوب و اعدام، چشم انداز برآمد توده ای و اعتراضی مجدد علیه فقر و بیکاری و علیه سرکوب و اعدام وجود دارد و میتواند و باید به درسها و تجارب اساسی خیزش انقلابی چهارسال قبل متکی شود. مهمتر محدودیتهای خیزش دوره قبل را جبران کند. اکنون صورت مسئله اینست قطب چپ و سوسیالیستی و جنبش و حزب ما چگونه میتواند با تشخیص موانع و محدودیتهای پیچیده سد راه و کنار زدن آنها و خنثی کردن نقشه های سناریو سیاهی و ضد مردمی، تداوم و تکامل خیزش اعتراضی را در راستای قد علم کردن آلترناتیو چپ و سوسیالیستی تقویت کند. به سهم خود در مطالب بعدی به این مسئله میپردازم.

٢١ شهریور ١٤٠٥

***