سیاوش دانشور- تحولات اروپا، نوبت کارگران است!

اعتراضات اروپا بسرعت کشورهای مختلف را درمینوردد. یونان، پرتغال، صربستان از موارد روزهای اخیرند. در سیر گسترش اعتراضات، در آلمان ابتکار جوانان با نام “نسل زد خودش دست‌به‌کار می‌شود”، طی بیانیه ای برای شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، در ۲۱ شهر آلمان از جمله برلین، هامبورگ، مونیخ و کلن فراخوان تجمع هم‌زمان داده است. آموزش و مدارس بهتر، به‌جای سیاست ریاضت اقتصادی، زندگی مقرون‌به‌صرفه و عدالت اجتماعی، مخالفت با سربازی اجباری، حفاظت از محیط‌زیست و مقابله با بحران اقلیمی و بهبود خدمات سلامت و چشم‌انداز آیندهٔ جوانان، از خواستهای این حرکت است. در فراخوان رسمی این ابتکار، جمله‌ای وجود دارد که دقیقاً علیه جنگ طلبی و هزینه های آوار شده آن است. جوانان می‌گویند “نمی‌خواهند هزینهٔ بحران‌ها از جیب نسل آن‌ها پرداخت شود، درحالی‌که شرکت‌های بزرگ سود می‌برند و میلیاردها یورو صرف تسلیح مجدد می‌شود”. آنها همچنین بر “آموزش، سلامت، زندگی مقرون‌به‌صرفه و مخالفت با سربازی اجباری” تأکید دارند.

اما تداوم اعتراضات با دخالت بیشتر اتحادیه های کارگری، احزاب سیاسی و جنبشهای ریشه و شبکه های جوانان ابعاد گسترده‌تر بخود میگیرد. چند فراخوان مهم اعتصاب کارگری در اروپا برای روزهای پایانی اکتبر و ماه نوامبر اعلام شده است. بعضی از این فراخوان‌ها اعتصاب سراسری هستند و بعضی دیگر به کارکنان حمل‌ونقل، راه‌آهن، بنادر یا بخش‌های مشخصی از خدمات عمومی محدود می‌شوند. فراخوان اعتصاب سراسری اسپانیا برای ۱۱ نوامبر اعلام شده و در فرانسه نیز برای ۵ نوامبر روز اعتصاب و اعتراض سراسری فراخوان داده شده است. همچنین احتمال اعتصاب مشترک اسپانیا و پرتغال مطرح شده است.

“کارگران بنادر برای جنگ کار نمی‌کنند”!

روز جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، اتحادیه‌های کارگری بنادر اروپا و مدیترانه طی یک اقدام هماهنگ بین‌المللی علیه جنگ ابراز وجود میکنند. در فراخوان اینروز؛ “خودداری از بارگیری، تخلیه یا جابه‌جایی سلاح، مهمات و تجهیزات نظامی برای مناطق جنگی، با تأکید ویژه بر محموله‌های مرتبط با جنگ اسرائیل علیه فلسطینیان” آمده است. “جلوگیری از استفاده از بنادر تجاری به‌عنوان زیرساخت لجستیکی جنگ”، “مخالفت با افزایش تسلیحات و نظامی‌سازی بنادر”، “بهبود دستمزد، امنیت شغلی و شرایط کار کارکنان بندر” از خواستهای کارگران بنادر است. این فراخوان در ادامه اقدام بین‌المللی ۶ فوریه ۲۰۲۶ صادر شده است.

اتحادیه‌های برگزارکننده تأکید کرده‌اند که شکل اقدام در هر بندر می‌تواند متفاوت باشد: از اعتصاب و توقف کار تا تجمع و اعتراض. از جمله در یونان بندر پیرئوس، اعتصاب ۲۴ساعته کارکنان بندر اعلام شده است. در فرانسه‌ فدراسیون CGT Ports et Docks فراخوان اعتصاب ۲۴ساعته داده است. در ایتالیا اتحادیه‌های USB و ORSA Porti در بسیج بنادر مشارکت دارند؛ جنوا، لیورنو و تریسته از بنادر مورد توجه هستند. در باسک اسپانیا، اتحادیه LAB از فراخوان مشترک حمایت کرده است. در ترکیه اتحادیه Liman-İş از اقدام مشترک حمایت می‌کند. نام دانمارک و سوئد نیز در فهرست کشورهای مشارکت‌کننده در بسیج بین‌المللی کارکنان بنادر آمده است اما حرکتی اعتصابی هنوز اعلام نشده است. همینطور فدراسیون جهانی اتحادیه‌های کارگری (WFTU) از گسترش اقدام ضدجنگ به راه‌آهن، لجستیک، کشتی‌سازی و دیگر بخش‌های زنجیره انتقال تجهیزات نظامی حمایت کرده است.

۲۸ و ۳۰ اکتبر، پرتغال، اعتصاب متروی لیسبون

توقف کار مترو از ساعت ۵ تا ۱۰ صبح؛ خط فرودگاه نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. برای ۳۰ اکتبر، کارکنان راه‌آهن CP نیز فراخوان اعتصاب دارند.

۲۹ و ۳۰ اکتبر، اسپانیا، اعتصاب راه‌آهن

برای ۲۹ اکتبر رانندگان شرکت دولتی Renfe و برای ۳۰ اکتبر رانندگان قطارهای سریع‌السیر Ouigo فراخوان اعتصاب دارند. این‌ها اعتصاب‌های بخشی‌اند، نه اعتصاب عمومی.

۳۰ اکتبر، ایتالیا، فراخوان اعتصاب عمومی

اتحادیه USB برای اعتصاب بخش‌های عمومی و خصوصی فراخوان داده است؛ حمل‌ونقل هوایی، ریلی و برخی خدمات شهری نیز ممکن است درگیر شوند. درباره اجرای کامل اعتصاب حمل‌ونقل اختلاف و محدودیت‌های قانونی مطرح بوده است.

۳۰ اکتبر، یونان، اعتصاب دریانوردان

فراخوان ۲۴ساعته برای کشتی‌های بنادر پیرئوس، رافینا و لاوریو اعلام شده است. دامنه مشارکت اتحادیه‌ها یکسان نیست و احتمال دارد همه مسیرها متوقف نشوند.

۵ نوامبر، فرانسه، اعتصاب سراسری و تظاهرات

اتحادیه‌های کارگری بخش‌های مختلف و چهار اتحادیه اصلی راه‌آهن SNCF برای این روز فراخوان داده‌اند. خواستها شامل افزایش دستمزد و بهبود شرایط کاری است.

۱۱نوامبر، اسپانیا، اعتصاب عمومی ۲۴ساعته

دو اتحادیه بزرگ CCOO و UGT این فراخوان را در واکنش به بحران مسکن و فشار هزینه‌های زندگی اعلام کرده‌اند. اتحادیه‌های پرتغالی نیز در حال بررسی پیوستن به یک اعتصاب مشترک شبه‌جزیره ایبری هستند.

۱۶ تا ۲۰ نوامبر، فرانسه، هفته اقدام در بخش حمل‌ونقل

فدراسیون حمل‌ونقل CGT فراخوان بسیج و اقدام اعتراضی در بخش‌های مختلف حمل‌ونقل داده است. این فراخوان اعتصاب پیوسته پنج‌روزه در سراسر کشور نیست؛ اقدامات ممکن است در شرکت‌ها و بخش‌های جداگانه برگزار شوند.

از اعتراض نسلی تا افقی نو

اعتراض و انفجار نسل زد دیگر تحلیل نیست، فاکت است. نقطهٔ عزیمت و خواستگاه اجتماعی این جنبش جهانی، تضاد میان نیازهای مادی نسل جدید و سیاستهای نظم موجود است. این موج جهانی طبعاً در هر کشور تفاوتهائی دارد و از بستر سیاسی واقعی اش تغذیه میکند اما اعتراض به ناامنی اقتصادی، فساد گسترده و محرومیت از قدرت سیاسی از عوامل مهم بسیج جوانان است. ما فقط با یک گروه سنتی روبرو نیستیم، جایگاه اجتماعی نسل زد اهمیت دارد. جوانی که با مسکن گران، آیندهٔ شغلی نامطمئن، خدمات عمومی تحت فشار و احتمال سربازی اجباری روبه‌روست، ممکن است خود را نه صرفاً به‌عنوان دانشجو یا مصرف‌کننده، بلکه به‌عنوان کسی ببیند که هزینهٔ نظمی را می‌پردازد که در شکل‌دادنش سهم اندکی داشته است. در این معنا، اعتراض جوانان به‌عنوان “نسل آتی کارگران” به‌ویژه وقتی مسئلهٔ آموزش با دستمزد، مسکن، شرایط کار و امنیت اقتصادی گره میخورد، با خواستهای طبقه کارگر پیوند عمیقی دارد.

تقابل با جنگ نیز یک وجه اشتراک دیگر است. جوانان با سربازی اجباری و افزایش هزینه‌های نظامی مخالفت اند و کارگران هم‌زمان علیه ریاضت اقتصادی، حمل سلاح برای جنگ، کاهش خدمات عمومی و شرایط کاری نامناسب اعتصاب میکنند. و بالاخره یک ویژگی نسل زد اینست که رادیکال است و خیلی به قانون رایج قسم نمیخورد. تعهد کمتر به نظم و قواعد تثبیت‌شده به تلاش برای درهم شکستن قالبهای کنونی و سنت عمل مستقیم توده ای و کارگری نیرو میدهد. اگر نسل جدید نهادهای موجود را ناتوان از تأمین آیندهٔ خود میداند، چرا نباید به‌جای تلاش برای اصلاح تدریجی، خواهان تغییر در خود قواعد بازی شود و راساْ دست به ابتکارات انقلابی و خلاف جریان بزند؟

رویدادهای اخیر در متن فضای جنگی و کشتار و عروج فاشیست ها در گوشه و کنار جهان، شورانگیز و امیدبخش‌‍ اند. مسئله پیش‌بینی زودهنگام برسر یک نتیجهٔ انقلابی یا اصلاحی نیست، این تماماً به پراتیک زنده نیروهای درگیر و آمادگی و پاسخگوئی به سوالات پیش رو منوط است. نکتهٔ تعیین‌کننده ایجاد قدرت جمعی لازم برای تغییر اولویت‌های اقتصادی و سیاسی دولتها است. مسیر این تغییر همچنان باز است و می‌تواند از اصلاحات محدود تا بحران عمیق‌تر مشروعیت و دگرگونی سیاسی امتداد پیدا کند.

سردبیر.

۲۳ اکتبر ۲۰۲۶